Tìm hiểu quy định pháp luật về lãi suất cho vay trong giao dịch dân sự

Kiến thức tài chính Tác giả Biên tập viên Tài chính Đọc 4 phút Cập nhật 2026

Lưu ý an toàn: Đơn vị cho vay hợp pháp không yêu cầu bạn chuyển tiền phí, tiền “bảo hiểm” hay “chứng minh tài chính” trước khi nhận khoản vay.

Trong các giao dịch dân sự tại Việt Nam, việc vay mượn tài sản là nhu cầu phổ biến. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ khung pháp lý quy định về lãi suất, dẫn đến những tranh chấp không đáng có. Bài viết này sẽ làm rõ các quy định hiện hành của Bộ luật Dân sự 2015 về lãi suất cho vay.

1. Cơ sở pháp lý về lãi suất trong giao dịch dân sự

Theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng phải tuân thủ giới hạn của pháp luật. Cụ thể:

Trường hợp không có thỏa thuận về lãi suất: Nếu các bên có thỏa thuận về việc trả lãi nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp, thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn do pháp luật quy định (tức là 10%/năm).
Trường hợp có thỏa thuận về lãi suất: Lãi suất vay do các bên thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay.

Hợp đồng thế chấp tài sản và giải ngân tiền mặt

2. Quy định về lãi suất vượt quá giới hạn

Pháp luật Việt Nam quy định rất chặt chẽ đối với các thỏa thuận lãi suất "cắt cổ". Nếu lãi suất thỏa thuận vượt quá mức 20%/năm, thì phần lãi suất vượt quá không có hiệu lực. Điều này có nghĩa là:

Người đi vay chỉ có nghĩa vụ trả lãi trong phạm vi 20%/năm.
Nếu người cho vay đã thu tiền lãi vượt quá 20%/năm, thì số tiền lãi vượt quá đó được trừ vào số tiền nợ gốc hoặc phải hoàn trả lại cho người vay.

3. Các rủi ro pháp lý và dấu hiệu lừa đảo

Khi tham gia vào các giao dịch vay tiền, người dân cần đặc biệt cảnh giác với các loại hình "tín dụng đen" hoặc các ứng dụng vay tiền online với lãi suất không minh bạch. Dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo:

Lãi suất không được ghi rõ trong hợp đồng: Chỉ thỏa thuận bằng miệng hoặc qua tin nhắn.
Phí ẩn: Các loại "phí dịch vụ", "phí hồ sơ" được tính thêm ngoài lãi suất để lách luật.
Ép buộc ký hợp đồng khống: Yêu cầu ký vào các văn bản trắng hoặc hợp đồng không có thông tin cụ thể.

Vay thế chấp tài sản giải pháp tài chính

4. Lời khuyên để bảo vệ quyền lợi cá nhân

Để đảm bảo an toàn tài chính và tuân thủ đúng pháp luật, bạn nên lưu ý:

Luôn lập văn bản/hợp đồng: Mọi giao dịch vay mượn nên được lập thành văn bản, có chữ ký của hai bên và xác nhận của người làm chứng (nếu cần thiết).
Đọc kỹ điều khoản lãi suất: Tuyệt đối không ký vào hợp đồng có ghi lãi suất vượt quá 20%/năm.
Lưu giữ chứng từ: Mọi biên nhận trả tiền gốc và lãi cần được lưu giữ cẩn thận để làm bằng chứng khi có tranh chấp.
Tư vấn pháp lý: Nếu khoản vay lớn, hãy tham khảo ý kiến của luật sư hoặc chuyên gia pháp lý trước khi đặt bút ký hợp đồng.

Kết luận: Hiểu rõ quy định pháp luật về lãi suất cho vay không chỉ giúp bạn tránh được các rủi ro về mặt tài chính mà còn là cách để bảo vệ bản thân trước những thủ đoạn lừa đảo tinh vi. Hãy luôn là người tiêu dùng tài chính thông thái, tuân thủ pháp luật để giao dịch dân sự diễn ra minh bạch và an toàn.