Luật pháp Việt Nam quy định thế nào về đòi nợ thuê? Những điều cần biết

Trong những năm gần đây, vấn đề đòi nợ thuê đã trở thành một chủ đề nóng thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội cũng như các cơ quan chức năng. Vậy, luật pháp Việt Nam quy định thế nào về đòi nợ thuê? Hãy cùng phân tích chi tiết dựa trên những thay đổi mới nhất của hệ thống pháp luật hiện hành.

1. Bản chất của kinh doanh dịch vụ đòi nợ theo Luật Đầu tư 2020

Trước đây, dịch vụ đòi nợ từng là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, kể từ ngày 01/01/2021, khi Luật Đầu tư 2020 có hiệu lực, ngành nghề “kinh doanh dịch vụ đòi nợ” đã chính thức bị đưa vào danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Điều này có nghĩa là, kể từ thời điểm này, mọi hoạt động thành lập mới, đăng ký kinh doanh hoặc duy trì dịch vụ đòi nợ dưới danh nghĩa công ty chuyên nghiệp đều không được pháp luật thừa nhận và bị nghiêm cấm.

2. Vì sao dịch vụ đòi nợ thuê bị cấm?

Việc Quốc hội quyết định cấm loại hình kinh doanh này xuất phát từ nhiều hệ lụy tiêu cực mà nó mang lại cho xã hội trong thời gian dài:

• Dễ biến tướng: Nhiều công ty đòi nợ thuê đã núp bóng, sử dụng các đối tượng xã hội đen, giang hồ để gây áp lực, đe dọa con nợ.
• Xâm phạm quyền con người: Các hành vi như bôi nhọ danh dự, uy tín, đe dọa tính mạng, khủng bố tinh thần con nợ và gia đình diễn ra phổ biến.
• Gây mất trật tự an toàn xã hội: Hoạt động đòi nợ thường xuyên xảy ra xô xát, gây rối trật tự công cộng, khó kiểm soát.

3. Các hành vi đòi nợ trái pháp luật và chế tài xử lý

Dù dịch vụ đòi nợ đã bị cấm, các chủ nợ vẫn có quyền đòi lại số tiền hợp pháp của mình. Tuy nhiên, quy trình đòi nợ phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của pháp luật. Những hành vi sau đây bị coi là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý hình sự hoặc hành chính:

Các hành vi bị nghiêm cấm:

• Đe dọa, uy hiếp tinh thần: Sử dụng lời lẽ thô tục, dọa giết, gây tổn thương cơ thể.
• Xâm phạm đời tư: Rải tờ rơi, dán giấy nợ tại nơi công cộng hoặc nhà riêng, đăng tải hình ảnh cá nhân lên mạng xã hội nhằm bôi nhọ.
• Giam giữ người trái phép: Ép buộc con nợ đi theo hoặc giữ người không cho về để gây áp lực trả tiền.
• Chiếm đoạt tài sản: Tự ý lấy tài sản của con nợ mà không có sự đồng ý hoặc không thông qua quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Chế tài xử lý:

Nếu chủ nợ hoặc các nhóm đòi nợ thuê có những hành vi trên, họ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như:

• Tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015).
• Tội làm nhục người khác (Điều 155).
• Tội đe dọa giết người (Điều 133).
• Tội gây rối trật tự công cộng (Điều 318).

4. Cách đòi nợ hợp pháp theo quy định hiện hành

Để đòi lại khoản tiền cho vay mà không vi phạm pháp luật, chủ nợ cần thực hiện theo các bước sau:

1. Thương lượng, hòa giải: Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Hai bên cần gặp mặt để lập biên bản xác nhận nợ và lộ trình trả nợ cụ thể.
2. Gửi văn bản thông báo: Nếu thương lượng không thành, hãy gửi văn bản (tốt nhất là qua bưu điện có bảo đảm) yêu cầu trả nợ để lưu lại bằng chứng.
3. Khởi kiện ra Tòa án: Đây là con đường văn minh và đúng luật nhất. Khi có hợp đồng vay nợ hoặc chứng từ chuyển tiền, bạn có đầy đủ cơ sở để khởi kiện.
4. Thi hành án dân sự: Sau khi có bản án của Tòa án, nếu bên nợ vẫn không trả, bạn có quyền yêu cầu cơ quan Thi hành án dân sự cưỡng chế tài sản để thu hồi nợ.

5. Lời khuyên cho người cho vay và người đi vay

• Đối với chủ nợ: Hãy luôn lập Hợp đồng vay tiền bằng văn bản, có chữ ký của cả hai bên và người làm chứng (nếu cần). Tuyệt đối không sử dụng dịch vụ đòi nợ thuê "ngầm" vì bạn có thể trở thành đồng phạm nếu xảy ra sự cố.
• Đối với người đi vay: Nếu bị các nhóm đòi nợ thuê đe dọa, hãy thu thập bằng chứng (ghi âm, quay phim, tin nhắn, nhân chứng) và ngay lập tức báo cáo với cơ quan công an địa phương để được bảo vệ.

Kết luận: Pháp luật Việt Nam hiện nay đã loại bỏ hoàn toàn dịch vụ đòi nợ thuê khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh. Mọi hình thức đòi nợ mang tính chất "xã hội đen" đều là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Hãy bảo vệ quyền lợi của mình bằng cách sử dụng các biện pháp pháp lý dân sự và nhờ đến sự can thiệp của cơ quan chức năng khi cần thiết.